ь,ъ тэмдэгүүд

Эдгээр тэмдэгтүүдийг (үсэг биш) цагаан толгойноос хасаж болмоор санагддаг юм. Шинэ крилл үсгийн дүрэмтэй хамт эдгээр тэмдэгт Монгол хэлэнд бараг хүчээр орж ирсэн санагддаг. Хуучин монгол бичгийн дүрмээс шинэ дүрэм рүү шилжихэд энэ хоёр тэмдэгтийн хэрэгцээ байгаагүй нь тодорхой байсан.


Энэ хоёр тэмдэгт хасагдвал дараах байдлаар үгс өөрчлөгдөх болно:
явах - явая
бодох - бодоё
Сумъяа  (бүр сүүлийн дүрмээр Сумьяа гэж бичих ёстой бололтой)  - Сумияа
объект - обект


Нэг удаа хүүхдийнхээ хичээлд суухад багш нь 'болох', 'болих' гэсэн 2 үгэнд 'ё' үсгийг хэрхэн залгах тухай тайлбар хийсэн юм. Тэрээр "би эд нарт маш олон удаа хэлсэн ерөөсөө тогтоохгүй, шалгалтан дээр байнга алдах юм" хэмээн арга цөхөрсөн байртай их л бухимдангуй тайлбарлаж байна. Дунд сургуульд үзэж байгаа дүрмээр бол 'болох' нь 'болъё', болих нь 'болье' гэж бичих ёстой бололтой. Хүүхдүүд нэг бол хэллэгээрээ бичдэг, эсвэл эр, эмийг нь ялгахгүй бичиж алдаа гаргадаг бололтой.

Уг нь бол болох, болих гэсэн үндсэн үгүүд дээр зүгээр л 'х' үсгийг нь хасаад 'ё' залгавал болмоор юм. Ө.х болоё, болиё гэж тайлбарлавал хүүхэд маш хурдан сурна, дараа нь бараг алдахгүй биз.


'ь' тэмдэгийг хасвал 'нь' дагаварыг хэрхэн бичих нь хамгийн сонин байж магадгүй. Хуучин монгол бичигт -ину, -ану гэсэн дагаваруудыг хэрэглэж байсан. Үүнийг орчин цагийн өгүүлбэрт арай товчлоод шууд  'ин' эсвэл 'ни' болгон хэрэглэж болно гэж бодож байна.


Щ үсэг

Энэ үсгийг ямар ч эргэлзээгүйгээр шууд хасах нь зөв. Щорс гэсэн нэг орос хүний нэрнээс өөр үгэнд хэрэглэдэггүй санагдаж байна. Бас 'щааваас' гэсэн үгэнд хэрэглэж магадгүй . За энэ твиттер дээрээс харсан тоглоом шүү.

Үг таслах

Орчин үед үг таслах дүрэм хэрэглээгүй болсон шиг санагддаг. Дунд сургуулд дэвтэрийн хажуугийн улаан шугаманд хүрээд үг багтахгүй бол тасалж бай гэж заадаг байсан. Сургуул төгссөнөөс хойш би л лав гараар тэмдэгдэл бичих үедээ дэвтэр дээр үгээ тасалж байгаагүй, багтахгүй бол зүгээр л шинэ мөрөөс эхлүүлээд бичдэг. Компютер дээр бичвэл таслахгүй нь бүр ойлгомжтой.

Гэтэл энэ дүрмийг заах гэж дунд сургуулийн хөтөлбөрт нэлээд цаг авдаг бололтой юм. Заримдаа манай хүүхэд хэцүү хэцүү үгүүдийг яаж таслах вэ гэж асуудаг, надад хэлэх үг олддоггүй юм.

Эр, эм үгийн 'ы', 'ий' 

Үгийн эр эсвэл эмээс нь хамаараад 'ы' эсвэл 'ий' залгана гэж дунд сургуулд заадаг. Энэ дүрэм нь хүүхдийн толгойг их эргүүлдэг дүрмийн нэг. Ер нь эр, эмээс нь үл хамааран нэг л дагавар залгадаг байхад болмоор юм. Зүйрлэвэл япон хэлэнд ямар ч үгэн дээр 'но'  гэж залгаад л болдог шиг хялбар дүрэм байх хэрэгтэй.

Гээгдэх, гээгдэхгүй эгшиг

Эгшиг гээх дүрэм нь хамгийн толгой эргүүлсэн дүрмүүдийн нэг. Ер нь бол ямар ч юм 'гээхгүйгээр' шууд дагавар залгаад бичмээр санагддаг.
Жишээлбэл, ялгуусан баатар болон Баатар гэсэн хүний нэр дээр 'н' дагавар залгах бол баатар+н = баатарын, Баатарын гээд бичиж болно. Энд эхний 'б' үсэг жижиг том байгаагаар нь хүний нэр эсвэл тэмдэг үг байна гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой харагдана.